Ceramiczne Porto w kolorze „azul”

Categories Podróże, Portugalia

Ceramiczne płytki zdobiące fasady budynków urosły do rangi symbolu Portugalii. Inspiracją okazały się dekoracje, które stosowali Maurowie na terenie dzisiejszej Hiszpanii. Co ciekawe, Hiszpanie już po tym, jak wyparli z półwyspu Arabów, nie byli zainteresowani czerpaniem z ich szkoły zdobniczej. Co innego Portugalczycy, którzy w azulejos się rozkochali.

 

Zdobią fasady kościołów, budynków użyteczności publicznej i domów mieszkalnych. Najczęściej są koloru niebieskiego, ale gdzieniegdzie dostrzeżecie też zielone. Gdy ktoś miał gest (i naprawdę dużo pieniędzy), mógł też zamówić kolorowe kompozycje.

Mowa o ceramicznych płytkach używanych do zdobienia budynków. Zwane są azulejos i wyrosły na prawdziwy symbol Portugalii. Choć zobaczycie je od południa aż hen na północ, to jednak najwięcej razy chwycicie po aparat fotograficzny, by upamiętnić je na zdjęciu, w Porto.

A tu ja na tle ściany z płytkami
A tu ja na tle ściany z płytkami

 

KODAK Digital Still Camera

Arabska inspiracja Manuela I Szczęśliwego

A wszystko zaczęło się od Arabów, w tej części świata zwanych Maurami, którzy przez kilka wieków zajmowali część Półwyspu Iberyjskiego (przede wszystkim dzisiejsza hiszpańską Andaluzję). To oni właśnie do perfekcji doprowadzili projektowanie i produkcję ceramicznych płytek. Dekorowali płytkami swoje pałace, ale ta piękna tradycja pewnie poszłaby w zapomnienie i dziś co najwyżej była muzealnym eksponatem, gdyby nie portugalski król Manuel I Szczęśliwy, który odwiedził Hiszpanię w 1498 roku (a więc już po zakończeniu rekonkwisty, czyli wyparciu Maurów z Półwyspu Iberyjskiego) i zachwycił się ceramicznymi zdobieniami.

Zażyczył sobie, by w podobny sposób ozdobić jego posiadłości. Tak też się stało. Zdobione w ten nietypowy sposób ściany nie tylko cieszyły oczy, bo szybko zorientowano się, że płytki mają też walor praktyczny. Lepiej chronią ściany przed wilgocią, co w budynkach położonych niedaleko oceanu miało niebagatelne znaczenie.

W Portugalii zaczęły więc powstawać manufaktury produkujące różne wzory płytek. Mogli sobie na nie pozwolić najlepiej sytuowani obywatele oraz najbogatsze samorządy. O ile jednak budynki prywatne z reguły zdobione były płytkami jednego projektu, to włodarze miast mogli sobie pozwolić na zamawianie wielkich obrazów, które w całości stworzone były z płytek.

Na tym dworcu to nie perony są najważniejsze

W Porto takie najsłynniejsze obrazy znajdują się na ścianach dworca Sao Bento w historycznym centrum miasta. Choć budynek jest relatywnie nowy (oddano go do użytku w 1916 r.), to i tak jest umieszczany na liście największych zabytków miasta, a to właśnie z racji kilkunastu mozaik. Przedstawiają sceny podzielone na kilka kategorii.

I tak, kilka obrazów opowiada historię Portugalii (np. przybycie króla Jana I Dobrego do Porto, bitwa Valdevez, która  odbyła się w Arcos de Valdevez na brzegach rzeki Vez pomiędzy Królestwem Leonu i Królestwem Portugalii w 1140 lub 1141r., bitwę o Ceutę w 1415 r.), tematem kilku innych mozaik jest rozwój środków transportu – od koni po pociągi.

Nie wszystkie mozaiki zdobiące ściany dworca Sao Bento są niebieckie – niektóre z nich prezentują pełną gamę kolorów.

Dworzec Sao Bento
Dworzec Sao Bento

 

Dworzec Sao Bento
Dworzec Sao Bento

 

W sumie dla stworzenia tych pięknych obrazów wykorzystano blisko 20 tys. płytek.

Miłośnicy azulejos będą mieć używanie w Lizbonie, bo tam znajduje się muzeum poświęcone właśnie dekorowaniu ścian płytkami.

 

Arabskie ” al zuleycha”

Na koniec wyjaśnijmy kwestię nazwy. Kto zna hiszpański, ten zakrzyknie: „wiadomo, przecież po hiszpańsku „azul” znaczy niebieski, wszak płytki są niebieskie”.

To jednak najprawdopodobniej nie jest wyjaśnieniem nazwy – choć historycy stuprocentowej pewności nie mają. Najbardziej prawdopodobne wydaje się, że słowo „azulejos” pochodzi od arabskiego słowa azzelij (lub al zuleycha, al zuléija albo kilka innych wariacki), które oznacza mały, gładki kamień.

Jedna ze ścian katedry
Jedna ze ścian katedry

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *